Rol voor Rijk: Help gemeenten met datagedreven aanpak parkeerbeleid
”Er moet een betere aanpak komen rondom parkeren bij gebiedsontwikkeling om integraal de uitdagingen rond mobiliteit en ruimte op te lossen. Dat is nodig om de grote woningbouwopgave in nieuwe wijken en verdichtende bestaande gebieden te realiseren.” Dat stellen Ernst Bos en Menno Verschuur van Monit Data. Daarbij ligt er een rol voor het Rijk om gemeenten te helpen. Onder meer met een breder op data gebaseerd instrumentarium en richtlijnen.
Bij het vraagstuk van parkeren en woningbouw wordt te vaak ten onrechte gedacht dat enkel een lagere parkeernorm de oplossing is, aldus Ernst Bos, directeur van Monit Data. “Daar zit veel wensdenken in. Bovendien speelt het niet altijd in op maatschappelijke veranderingen. Zo verandert door het vergrijzen van de bevolking en het meer thuiswerken het gebruik van parkeerplaatsen sterk. De plaatsen zijn meer bezet, waardoor dubbelgebruik door bijvoorbeeld winkelend publiek minder mogelijk is.”
Ook Mobility As A Service en deelmobiliteit hebben beperkingen. “Mooie concepten, maar als oplossing hooguit goed voor een paar procent van het parkeerprobleem.” Wanneer je daarnaast nog bedenkt dat ov en fiets niet altijd een alternatief zijn en dat aan meer parkeerplaatsen in garages bij woningbouw een hoog prijskaartje hangt – minimaal 12 miljard euro aan bouwkosten om voldoende parkeerplaatsen in garages te realiseren – is het volgens Bos duidelijk dat een andere aanpak van parkeren nodig is.
“Het Rijk kan hier een rol pakken en gemeenten helpen door hen een breder instrumentarium aan te bieden.”
Breder instrumentarium voor gemeenten
Bos vindt het niet terecht dat het Rijk parkeren ziet als een beleidsopgave voor gemeenten. “Het Rijk kan hier een rol pakken en gemeenten helpen door hen een breder instrumentarium aan te bieden. Nu heeft een gemeente maar beperkte mogelijkheden om straatparkeren te reguleren. Met betaald parkeren en een vergunningenstelsel als voornaamste instrumenten, kunnen gemeenten moeilijk een meer gericht beleid voeren met groepen parkeerders die ze wel en niet op straat willen zien. Met een breder instrumentarium kan de gemeente ervoor zorgen dat ze op straat alleen die mensen faciliteren die er daadwerkelijk moeten zijn en dat ze de overige parkeerders elders laten parkeren, bijvoorbeeld in een parkeergarage. Op termijn moeten gemeenten misschien zelfs overgaan tot het deels fysiek afsluiten van binnensteden voor auto’s. Dat werkt in het buitenland vaak goed.”
Meer kennisdeling
Menno Verschuur, marketingmanager bij Monit Data, vult aan: “Om parkeren bij de grote woningbouwopgave op te lossen kunnen gemeenten naast de bovengenoemde oplossingen ook met meer gegevens werken dan alleen de bestaande parkeerkentallen. Het Rijk kan daarbij helpen door het delen van kennis te faciliteren. Bijvoorbeeld met gegevens over demografische ontwikkelingen en hoe deze het beste te combineren zijn met actuele kentallen. Daarmee ontstaat voor gemeenten de mogelijkheid voor meer ‘maatwerk’, door te werken met datagedreven normen die meer rekening houden met demografie in plaats van met woningtypes.”
Onderdeel van een betere aanpak is tenslotte ook dat architecten en projectontwikkelaars in samenspraak met de gemeente parkeren slimmer en integraler opnemen in hun woningbouwplannen. Bos: “Ze moeten parkeren zien als reëel onderdeel van de woningbouwopgave. Een oplossing kan bijvoorbeeld zijn om niet voor elk los project parkeren apart op te lossen, maar om buurtstallingen te creëren.”
Voorspellende modellen
Omdat er bij gemeenten de wens bestaat in verband met de grote woningbouwopgave, om de daadwerkelijke parkeerbehoefte in kaart te brengen, is er behoefte aan een ander soort data. Bos: “Daar waar gemeenten voorheen de data van Monit gebruikten om parkeerbeleid te monitoren, is er nu een vraag naar voorspellende modellen. Zo hebben we voor gebiedsontwikkeling bijvoorbeeld een parkeerbalansmodel ontwikkeld, waarbij we het actuele parkeergebruik combineren met verwacht gebruik vanuit gebiedsontwikkeling en organische groei. Dat gaat op een zeer fijn niveau, waarbij we onder andere rekening houden met tijd en dag van de week en met de wijk.”
“Om goed in beeld te krijgen wanneer AI werkt en daadwerkelijk toegevoegde waarde heeft draaien we momenteel pilots bij onze klanten.”
AI: verrijken in plaats van vervangen
Monit ziet bij het voorspellen van de parkeerbehoefte ook potentieel voor het inzetten van AI. Bos: “Daarbij denk ik aan Machine Learning modellen, die trends in grote datasets herkennen en op basis daarvan voorspellingen maken. Natuurlijk moeten we wel kritisch zijn op het gebruik van AI. De resultaten van AI-modellen moeten uitlegbaar en te valideren zijn, en de veiligheid van je data is belangrijk. En, het allerbelangrijkste, AI werkt alleen met goede gestructureerde data als basis. En dat is waar Monit al twintig jaar ervaring in heeft: het transformeren van ruwe data uit een wirwar van systemen naar één uniforme gevalideerde dataset. We zien AI dan ook niet ons werk vervangen, maar juist verrijken.”
Verschuur: “Om goed in beeld te krijgen wanneer AI werkt en daadwerkelijk toegevoegde waarde heeft draaien we momenteel pilots bij onze klanten. Een mooi voorbeeld is een onderzoek naar de variabelen die effect hebben op de te verwachten parkeerdrukte. Deze zijn verschillend per gebied, maar bij toeristische kustgemeenten kwam in het AI-model het weer als belangrijke variabele naar voren. Door weersvoorspellingen te gebruiken in een AI gedreven parkeerdrukte-model kunnen gemeenten vervolgens hun personele inzet bij parkeren bepalen.”
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met het Trendboek Mobiliteit. Het Trendboek reflecteert op, en kijkt vooruit naar ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit
Het Trendboek Mobiliteit 2026 heeft een aantal thema’s voorgelegd aan experts in de branche en gevraagd naar hun visie. Andere interviews uit het trendboek zijn te vinden op www.mobiliteit.nl.
